Gazlar - Kimya Budur - 10. Sınıf Kimya - TYT Kimya

Gazlar

GAZLAR

Gazlar konusuna ait PDF Not için TIKLAYIN!

Gazların Genel Özellikleri

1. Gazlar her yöne gelişigüzel, doğrusal ve sürekli hareket ederler (Brown hareketi).
2. Gazlar bulundukları kabın tamamına yayılırlar. Belirli şekil ve hacimleri yoktur.
3. Gaz tanecikleri bulunduğu kabın çeperine çarparak basınç uygular.
4. Gaz tanecikleri arasında büyük boşluklar olduğundan sıkıştırılabilirler.
5. Gaz taneciklerinin ortalama kinetik enerjileri mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır. Sıcaklığı aynı olan tüm gazların ortalama kinetik enerjileri eşittir.
6. Katı ve sıvı hale göre en düzensiz ve yüksek enerjilidir.
7. Tüm gazlar birbiri içinde homojen dağılırlar.
8. Gazlar yüksek basınç ve düşük sıcaklıkta sıvılaştırılabilirler.
9. Gaz tanecikleri arasında çekim kuvvetleri katı ve sıvılarınkine oranla çok az olduğu için tanecikleri birbirinden uzaktır ve bağımsız hareket eder.
10. Gaz molekülleri öteleme, dönme ve titreşim hareketlerini yapabilir.

Gazları Tanımlayan Özellikler

Gazlar, sıcaklık, basınç, hacim ve madde miktarı gibi çeşitli değişkenlere bağlı olarak farklı fiziksel davranışlar sergileyebilir

Basınç

Atmosferin yeryüzüne uyguladığı basınca atmosfer basıncı denir. Atmosfer basıncı barometre ile ölçülür. Atmosfer basıncı deniz seviyesinde 1 atmosferdir (atm). Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça açık hava basıncı azalır.
Kapalı kaplardaki gaz basıncını ölçen aletlere manometre denir. Gazın basıncı birim hacimdeki taneciğin sayısı, hızı ve çarpışma sayısıyla orantılıdır.
Basınç birim yüzeye uygulanan kuvvettir. P ile gösterilir. Basınç birimlerinden en çok kullanılanlar atmosfer (atm) ve mmHg’dır

1 atm = 76 cm Hg = 760 mm Hg = 760 Torr

açık hava basıncı
Deniz seviyesinde açık hava basıncı 76 cm Hg iken dağın zirvesinde 73 cm Hg dir.

Hacim

Hacim, maddenin boşlukta kapladığı alandır. Gazın hacmi bulunduğu kabın hacmine eşittir. V ile gösterilir. Gazlarda en çok kullanılan hacim birimi litredir (L).

Örneğin bütün gazların 1’er molleri oda koşullarında (1 atm basınç, 25 C’ta) 24,5 L hacim kaplarken normal koşullarda (1 atm basınç, 0 C’ta) 22,4 L hacim kaplar.
Normal koşullarda 22,4 litre hacim kaplayan 1 mol gazda 6,023.1023 tanecik bulunur. Bu sayı Avogadro sayısı olarak bilinir ve (NA) ile gösterilir.

Miktar (Mol)

Avogadro sayısı kadar taneciğe (atom, molekül veya iyon) 1mol denir. Eşit sayıda tanecik içeren gazlar eşit hacimdedirler.

Sıcaklık

Gazın davranışını etkileyen önemli özelliklerden biri de sıcaklıktır. Sıcaklık termometre ile ölçülür.
Kelvin cinsinden sıcaklığa mutlak sıcaklık denir ve T ile gösterilir. Celsius (C) cinsinden sıcaklık ise t ile gösterilir. Gazların basıncı mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır. Celsius sıcaklık birimi Kelvin’e çevrilmelidir

Kelvin (K) = Celcius (oC) + 273

T (K) = t (oC) + 273 şeklindedir

Sıcaklık arttıkça gaz taneciklerinin hızı ve ortalama kinetik enerjisi artarken soğuk ortamda hız ve ortalama kinetik enerjileri azalır. Aynı sıcaklıkta tüm gazların ortalama kinetik enerjisi aynıdır.

SAF MADDELERİN HAL DEĞİŞİM GRAFİĞİ

Hâl değişimi kimyasal değil, fiziksel bir olaydır. Hâl değişimi sırasında maddenin kimyasal yapısı değişmez. Yani buz, ısı verildiğinde su ya da
buhar olmasına rağmen bileşik formülü daima H2O’dur.

 

Saf maddelerin ısınma-zaman grafiği
Saf maddelerin ısınma-zaman grafiği
Saf maddelerin soğuma-zaman grafiği
Saf maddelerin soğuma-zaman grafiği

 

PLAZMA

plazma hal
Molekül, iyon, serbest elektronlar olazma hali oluşturur.

Maddenin gaz hâlindeki atomuna enerji verilirse elektronlar çekirdeğin çekim kuvvetinden kurtularak, iyon hâline geçer. Bu nedenle plazma hâline
iyonize gaz da denir. Atom, molekül, iyon ve serbest elektronların tamamının aynı ortamda bulunmasıyla plazma hâli oluşur.
Plazmada pozitif iyon sayısı negatif iyon sayısına eşittir. Bu nedenle plazma elektriksel olarak nötrdür. Ancak elektriği iyi iletir.
• Gazlar; gibi plazmalarında belirli şekil ve hacimleri yoktur.
• Yoğunlukları katı ve sıvılardan daha azdır.
• Gaz hâlinde nötr moleküller ve atomlar olduğu hâlde plazma hâli nötr atom, molekül, pozitif ve negatif yüklerin serbestçe dolaştığı taneciklerden oluşur.
ÖRNEK: Şimşek, yıldırım, mum, kibrit alevi, kutup ışıkları, volkan lavları, güneş ve yıldızlar, oresan lamba, neon ışıkları, plazma topu, plazma
televizyon